Trendy w sieci

Case study QAnon – walka z fake newsami w 2020 roku

W ci膮gu ostatnich miesi臋cy najwi臋ksze sieci spo艂eczno艣ciowe og艂osi艂y, 偶e b臋d膮 usuwa膰 wszystkie tre艣ci zwi膮zane z teori膮 spiskow膮 QAnon ze swoich platform.聽

Dla wielu os贸b jest to krok w dobr膮 stron臋, nawet jest nieco sp贸藕niony. Czym jednak jest QAnon i dlaczego jest istotnym aspektem Ameryka艅skiej polityki?

Kr贸tka historia QAnon

QAnon to skrajnie prawicowa teoria konspiracyjna zapocz膮tkowana na niechlubnym portalu 4chan. Wyewoluowa艂a ona z wcze艣niejszych teorii spiskowych, takich jak Pizzagate i wykazuje podobne w膮tki.

Teoria opiera si臋 na za艂o偶eniu, 偶e istnieje globalna siatka celebryt贸w i polityk贸w zaanga偶owanych w satanizm i handel dzie膰mi. Wed艂ug teorii, jedynymi si艂ami zaanga偶owanymi w walk臋 z konspiracj膮 s膮 prezydent Stan贸w Zjednoczonych Donald Trump oraz 鈥淨鈥, tajemnicza posta膰 o rzekomym dost臋pie do danych 艣ci艣le tajnych.

Q komunikuje si臋 ze swoj膮 publik膮 poprzez 鈥渄ropy鈥 鈥 kr贸tkie, kryptyczne wiadomo艣ci na anonimowym forum dyskusyjnym 8kun. 鈥淎utentyczno艣膰鈥 tych post贸w jest weryfikowana przy u偶yciu mechanizmu znanego jako 鈥渢ripcodes鈥. Od pocz膮tku konspiracji Q opublikowa艂 setki takich post贸w, zapowiadaj膮c nadchodz膮c膮 鈥淏urz臋鈥 lub 鈥淲ielkie Przebudzenie鈥.

Teoria spiskowa twierdzi艂a, 偶e nast膮pi seria wydarze艅, kt贸re udowodni膮 jej autentyczno艣膰. 鈥淲ysz艂o jak zawsze鈥, cytuj膮c klasyka聽鈥 na Wikipedii znajdziemy wyczerpuj膮c膮 list臋 fa艂szywych informacji i niespe艂nionych przepowiedni. S膮 i 鈥渮wyczajne鈥 przepowiednie 鈥 np. 偶e Mark Zuckerberg odejdzie od Facebooka i ucieknie z kraju 鈥 do historii rodem z tanich powie艣ci sci-fi: wed艂ug Q, rz膮d Donalda Trumpa pracuje nad dost臋pem do technologii umo偶liwiaj膮cej podr贸偶e w czasie.

Wartym uwagi jest ferwor, jaki przejawiaj膮 osoby wierz膮ce w t臋 teori臋. W czerwcu bie偶膮cego roku m臋偶czyzna z Bostonu porwa艂 swoj膮 rodzin臋, poniewa偶 by艂 przekonany, 偶e 艣ledzi go 鈥淒eep State鈥. Sytuacja sko艅czy艂a si臋 d艂ugim po艣cigiem samochodowym streamowanym na platformach spo艂eczno艣ciowych. Nikomu nic si臋聽nie sta艂o, ale to nie jest jedyny incydent, do kt贸rego doprowadzi艂 QAnon.

Jak QAnon rozprzestrzenia si臋 przez sieci spo艂eczno艣ciowe

Na pocz膮tku QAnon pojawia艂 si臋 tylko na niszowych, anonimowych forach dyskusyjnych takich jak 4chan czy 8kun. Pojawienie si臋 teorii na mainstreamowych sieciach spo艂eczno艣ciowych przypisuje si臋 trzem osobom, kt贸re zacz臋艂y promowa膰 konspiracj臋 na portalach Twitter i YouTube. Teoria QAnon szybko znalaz艂a sobie publiczno艣膰聽i zacz臋艂a rozprzestrzenia膰 si臋聽na inne sieci spo艂eczno艣ciowe.

W grudniu 2017 teoria spiskowa zacz臋艂a pojawia膰 si臋 w mainstreamowych mediach, popularyzowana przez skrajnie prawicowe osobisto艣ci takie jak Sean Hannity czy Alex Jones, kt贸ry twierdzi艂, 偶e jest w 鈥渒ontakcie bezpo艣rednim鈥 z Q.

Kiedy teoria spiskowa zacz臋艂a pojawia膰 si臋 w mediach, nast膮pi艂 efekt lawinowy 鈥 istniej膮 teraz tuziny od艂am贸w QAnon, kt贸re r贸偶ni膮 si臋 interpretacjami 鈥渄rop贸w鈥.

Wzrost skrajnie prawicowego ekstremizmu doprowadzi艂 sieci spo艂eczno艣ciowe do podj臋cia zdecydowanych krok贸w maj膮cych na celu ograniczanie takich tendencji na swoich platformach. G艂osy opowiadaj膮ce si臋 za takimi rozwi膮zaniami nasili艂y si臋 w ci膮gu ostatnich lat 鈥 zw艂aszcza po strzelaninie w Christchurch. Sprawca tego ataku streamowa艂 go w艂a艣nie na Facebooku.

Platformy spo艂eczno艣ciowe takie jak Facebook i Twitter zacz臋艂y w tym roku podejmowa膰 kroki maj膮ce na celu ograniczanie rozprzestrzeniania si臋 fake news i teorii spiskowych, w tym QAnon.

Powy偶szy wykres z SentiOne pokazuje ilo艣膰 wzmianek na temat teorii QAnon na portalach Twitter i Facebook. Du偶y spadek w sierpniu i wrze艣niu tego roku mo偶na bezpo艣rednio przypisa膰 staraniom sieci spo艂eczno艣ciowych.

Twitter zacz膮艂 ogranicza膰 rozprzestrzenianie QAnon ju偶 w lipcu, banuj膮c 7,000 kont. Platforma przewiduje, 偶e pierwsza fala doprowadzi do zawieszenia 150,000 kont. Facebook skasowa艂 1,500 grup powi膮zanych z QAnon; zmodyfikowali r贸wnie偶 sw贸j algorytm rekomendacji, aby nie promowa艂 teorii spiskowych.

YouTube r贸wnie偶 zaanga偶owa艂o si臋 w walk臋 z QAnon 鈥 w po艣cie na swoim blogu og艂osili, 偶e nie tylko zmodyfikuj膮 algorytm rekomandacji, ale zmieni膮 r贸wnie偶 swoj膮 polityk臋 dotycz膮c膮 mowy nienawi艣ci i n臋kania aby uwzgl臋dnia艂y teorie spiskowe i fake news. Inne sieci spo艂eczno艣ciowe, takie jak LinkedIn, r贸wnie偶 id膮 za ciosem.

W odpowiedzi osoby wierz膮ce w QAnon po prostu kryj膮 swoje tre艣ci u偶ywaj膮c fraz kluczowych, kt贸re rozpoznaj膮 tylko inne osoby kt贸re 鈥渟iedz膮 w temacie鈥. Mechanizm taki nazywa si臋 dogwhistling 鈥 od gwizdk贸w dla ps贸w, kt贸re nie s膮 s艂yszalne dla ludzkiego ucha. Sieci spo艂eczno艣ciowe stoj膮 zatem przed du偶ym wyzwaniem 鈥 jak wykrywa膰 takie tre艣ci?

Walka z fake newsami w erze social medai

QAnon to tylko wierzcho艂ek g贸ry lodowej. Osoby wierz膮ce w jedn膮 teori臋 spiskow膮 zazwyczaj wierz膮 te偶 w inne: albo zaprzeczaj膮 istnieniu pandemii COVID-19, albo wierz膮 w p艂ask膮 Ziemi臋, albo w szkodliwo艣膰 sieci 5G, itd. Walka z rozprzestrzenianiem si臋 fake news贸w jest gigantycznym wyzwaniem.

Prowadzi to r贸wnie偶 do debat na temat wp艂ywu, jaki media spo艂eczno艣ciowe maj膮 na nasze 偶ycie, oraz do jakiego stopnia nale偶y je regulowa膰 prawnie. Takim dyskusjom mo偶naby po艣wi臋ci膰 ca艂e ksi膮偶ki 鈥 pozostawimy wi臋c czytelnika z zadaniem wgryzienia si臋 w temat na w艂asn膮 r臋k臋.

Nie mo偶na jednak zaprzeczy膰 temu, 偶e media spo艂eczno艣ciowe s膮 g艂贸wnym kana艂em rozprzestrzeniania si臋 fake news贸w. Spos贸b, w jaki platformy te prezentuj膮 nam informacje (ilo艣膰, nie jako艣膰), doprowadza do tego, 偶e przyjmujemy tuziny, je艣li nie setki post贸w i tweet贸w ka偶dego dnia. Kto z nas faktycznie zadaje sobie trud oceny krytycznej ka偶dego postu, kt贸ry czyta? Jak wiele informacji przyjmujemy bez jakiejkolwiek weryfikacji?

Nie trzeba daleko szuka膰 przyk艂ad贸w 鈥 prawie ka偶dy zna kogo艣, kto nie wierzy w skuteczno艣膰 maseczek podczas pandemii i chwali si臋 tym w mediach spo艂eczno艣ciowych.

Nie jest to jednak nowe zjawisko, za kt贸re odpowiedzialne s膮 wy艂膮cznie media spo艂eczno艣ciowe. Naiwno艣膰 jest cz臋艣ci膮 ludzkiej natury 鈥 historia pe艂na jest przypadk贸w szarlatanerii i k艂amstw przedstawianych jako prawda.

Co teraz

Media spo艂eczno艣ciowe pot臋guj膮 jednak problem 鈥 pozwalaj膮 dezinformacji rozprzestrzenia膰 si臋 jak po偶ar w lesie. Nie mo偶na oczekiwa膰, 偶e ka偶dy post b臋dzie poddawany weryfikacji 鈥 jest ich zwyczajnie za du偶o.

O ile dzia艂ania podejmowane przez sieci spo艂eczno艣ciowe w odpowiedzi na teori臋 QAnon s膮 bez w膮tpienia krokiem w dobr膮 stron臋, nie rozwi膮偶e to w ca艂o艣ci problemu. Min膮 lata, mo偶e nawet dekady, zanim opracujemy skuteczn膮 metod臋 walki z dezinformacj膮 w sieci 鈥 a w mi臋dzyczasie, szk贸d b臋dzie coraz wi臋cej.

Dop贸ki nie znajdziemy panaceum na fake news, powinni艣my pami臋ta膰 o weryfikacji wszystkich informacji na jakie natykamy si臋 w sieci. Jaki艣 czas temu opublikowali艣my whitepaper na temat rozpoznawania i przeciwdzia艂ania fake news 鈥 zapraszamy do lektury!